Όλγα Μούσιου-Μυλωνά

Προσωπική ιστοσελίδα

Facebook Twitter RSS Feed 
Βιβλίο Λιάνη PDF Εκτύπωση E-mail
Συντάχθηκε απο τον/την Ολγα Μουσιου   
Τετάρτη, 18 Αύγουστος 2010 14:16

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Γιώργου Λιάνη

«Ανταποκρίσεις από τη Λογοτεχνία»

 


«Ρευστός είναι ο κόσμος και η ακινητοποίησή του άθλος»
(Ο. Ελύτης)


 
Έναν τέτοιο μικρό άθλο κατόρθωσε ο δημοσιογράφος και πολιτικός Γιώργος Λιάνης με το καλαίσθητο βιβλίο του «Ανταποκρίσεις από τη Λογοτεχνία», καθώς μέσα στις σελίδες του, κάνοντας μια παλινδρομική αποτίμηση του νεοελληνικού λογοτεχνικού και καλλιτεχνικού μας χρόνου και του προσωπικού δημοσιογραφικού του έργου, κατάφερε να αποτυπώσει το λαμπερό πρόσωπο της σύγχρονης Ελλάδας.
 
Πρόκειται για μια πολύ ενδιαφέρουσα έκδοση, ένα σπονδυλωτό βιβλίο, με συνεντεύξεις και άρθρα του συγγραφέα, που αναφέρονται στα σημαντικότερα πρόσωπα του σύγχρονου νεοελληνικού μας πολιτισμού.  Μια κιβωτός της σύγχρονης πολιτιστικής μας κληρονομιάς, που μέσα της συνυπάρχουν αρμονικά οι ψηλότερες πνευματικές κορυφές της πρόσφατης λογοτεχνικής και καλλιτεχνικής μας δημιουργίας: ο Ελύτης, ο Ρίτσος, ο Τσαρούχης, ο Θεοδωράκης, ο Εγγονόπουλος, ο Βάρναλης, ο Σκαρίμπας, ο Χατζής, ο Ταχτσής, ο Χριστιανόπουλος, ο Χειμωνάς, ο Πεντζίκης, ο Αναγνωστάκης, ο Καρούζος, ο Κατσαρός και ο Σαμαράκης.
 
Θα μπορούσε να χαρακτηρίσει κανείς το βιβλίο σα μια «μικρή πινακοθήκη», στην οποία ο συγγραφέας δημιουργεί τα πορτραίτα του με αδρές πινελιές και με σοφό βαθμό αφαίρεσης μας  παρουσιάζει ενδιαφέρουσες πτυχές της προσωπικότητας και του έργου τους. Ανοίγοντας τις αποσκευές της λογοτεχνικής και δημοσιογραφικής του εμπειρίας μάς καθιστά συμμέτοχους και κοινωνούς των εκλεκτών εμπειριών του και με τη δική του προσωπική προσέγγιση συνεγείρει την ευαισθησία μας και αποσπά την ανεπιφύλακτη συγκατάθεση του πνεύματός μας.
 
Και αν η τέχνη της επικοινωνίας είναι η ίδια η τέχνη της ζωής, τότε ο Γιώργος Λιάνης ως μαέστρος της επικοινωνίας αναδεικνύεται και πρωτομάστορας της τέχνης της ζωής. Με το αλάθητο δημοσιογραφικό κριτήριό του επέλεξε τις σπουδαίες προσωπικότητες του βιβλίου και μας τις παρουσιάζει με ποιητικό βλέμμα που διασώζει τη δροσιά της εποχής και αντικατοπτρίζει τις ανθρώπινες στιγμές των πνευματικών μας ανθρώπων με μια επιτυχή διάθλαση των αισθημάτων και των καταστάσεων.
 
Ο συγγραφέας, που γνωρίζει καλά ότι «γράφοντας γίνεσαι μέτοχος της αθανασίας», μας καθιστά ορατή την  πλούσια «ψυχική του ενδοχώρα» και την αθέατη όψη προσώπων και πραγμάτων του νεοελληνικού μας πολιτισμού. Επιλέγει τη συγκεκριμένη ιστορική στιγμή να μας θυμίσει το δρόμο προς τις σταθερές πολιτιστικές μας αξίες του,  τις συντεταγμένες του Νέου Ελληνισμού, στοχεύοντας σε μια πολιτιστική αναγέννηση και είναι σημαντικό το γεγονός ότι το παρελθόν που μας παρουσιάζει δεν έχει τη νοσταλγία του μουσειακού ενδιαφέροντος, αλλά μας αιφνιδιάζει με τη δύναμη της επικαιρότητάς του.
 
Πρόκειται για ένα βιβλίο εξαιρετικής αισθητικής, που διακρίνεται για την πολυτροπικότητά του. Το κείμενο, με γλωσσικούς ενδείκτες τους κατατοπιστικούς του πλαγιότιτλους, συμπληρώνεται λειτουργικά από σπάνιες και συλλεκτικές φωτογραφίες, από εικόνες με εξαίρετους πίνακες και χαρακτικά. Επίσης, μέσα συμπεριλαμβάνονται πολλά αυθεντικά κείμενα, όπως αυτόγραφα, αποκόμματα εφημερίδων, αποσπάσματα από βιβλία και δακτυλογραφημένα σημειώματα, καθώς και «πίνακες» που περιέχουν σταχυολογημένες σημαντικές αποφθεγματικές φράσεις. Όλα αυτά τα «ζωντανά» στοιχεία συνυπάρχουν ως οργανικό και λειτουργικό σύνολο, που τα επιμέρους στοιχεία του λειτουργούν συμπληρωματικά και υποστηρικτικά το ένα προς το άλλο, δίνοντας ένα άψογο τελικό αποτέλεσμα.
 
Η επικοινωνιακή πρόθεση του συγγραφέα υπηρετείται από την υψηλού βαθμού συνεκτικότητα των κειμένων, η οποία με τη σειρά της συνίσταται σε μια ισχυρή νοηματική συνάφεια και αλληλουχία ανάμεσα στις λέξεις, τις προτάσεις και τις παραγράφους. Κι ακόμα περισσότερο, η συνεκτικότητα του όλου κειμένου συγκροτείται από ισχυρούς ιδεολογικούς αρμούς, όπως  ο αριστερός πολιτικός προσανατολισμός και οι κοινωνικές ανησυχίες, που διαπερνούν τα επιμέρους κείμενα του βιβλίου στο σύνολό τους.
 
Όλα τα παραπάνω προσδίδουν στο βιβλίο το άρωμα του καθαρά προσωπικού δημοσιογραφικού ύφους του Γιώργου Λιάνη, ενός ύφους που αποτελεί ένα υπόδειγμα δημοσιογραφικού λόγου. Ο δημοσιογραφικός λόγος ως κειμενικό είδος με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του, η συνέντευξη ως «νωπή παραγωγή» λόγου και το έντυπο δημοσιογραφικό κείμενο, ως το σύνολο των σημασιολογικών και μορφοσυντακτικών γλωσσικών δομών, που στοχεύουν κυρίως στην πληροφοριακή επικοινωνία, παρουσιάζονται στο βιβλίο του Γιώργου Λιάνη με παραδειγματικό τρόπο για πολλούς λόγους.
 
Ο πρώτος είναι τα «ωραία και μουσικά ελληνικά του» (όπως θα έλεγε ο μεγάλος μας Κ. Καβάφης), η γλαφυρή και λαγαρή γλώσσα του. Στο βιβλίο του συναντάμε τη νέα ελληνική σε μια ευτυχισμένη στιγμή της, πλήρη σε ρητές παραδοχές και υπόρρητες υπονοήσεις. Μια γλώσσα που υπηρετεί την πληροφορικότητα, η οποία είναι μια σύνθετη και απαιτητική λειτουργία, ιδιαίτερα όταν στοχεύει κανείς στη δημιουργία ενός κειμένου ενδιαφέροντος, διανθισμένου με λογοτεχνικά χαρακτηριστικά.
 
«Του κάθε δέντρου η φυλλωσιά έχει τη δική της διάλεκτο» (Ο. Ελύτης). Έτσι, στο λόγο του Γιώργου Λιάνη οι ενδιαφέρουσες σημασιολογικές αποχρώσεις των λέξεων, οι παραστατικές παρομοιώσεις, οι επαναλήψεις και οι παραλληλισμοί αναδεικνύουν, τονίζουν και σχολιάζουν το περιεχόμενο που φέρουν, επιτυγχάνοντας ταυτόχρονα και το αισθητικό αποτέλεσμα. Η σοφή γλωσσική αίσθηση του μέτρου και η βαθιά γνώση της γλώσσας του επιτρέπουν πολλές επιλογές. Για αυτό αξιοποιεί με μοναδικό τρόπο το υλικό του, δηλαδή τους μηχανισμούς του γλωσσικού συστήματος, και δημιουργεί τη δική του ποιητική γραμματική, για να αναπαραστήσει την πραγματικότητα του κειμενικού του κόσμου, με πλούσιες ενδοκειμενικές και εξωκειμενικές αναφορές που υποδηλώνουν τη βαθιά γνώση του Γιώργου Λιάνη για την πολιτιστική μας κληρονομιά και ιδίως για τη λογοτεχνία μας. Άλλωστε, η κρυφή γοητεία στο λόγο του είναι ότι καταφέρνει να μπολιάζει τον καθημερινό, τον πολιτικό και το δημοσιογραφικό λόγο του με λογοτεχνικές αναφορές.
 
Ένας δεύτερος λόγος είναι ο τρόπος με τον οποίο ο Γιώργος Λιάνης διαχειρίζεται τις συνεντεύξεις του. Η «σωκρατική»  εκμαίευση των απαντήσεων, οι εύστοχες ερωτήσεις και οι σχολιασμοί του, που βρίσκονται σε απόλυτη συνάφεια με τις απαντήσεις, προσδίδουν στην επικοινωνία μια πολύ ζωντανή χροιά.
Ο δημοσιογράφος με νήμα που ξετυλίγεται κατευθείαν από την καρδιά του «στήνει» τη σκαλωσιά που πάνω της «υφαίνεται» όλη η συνέντευξη. Ο τρόπος υποβολής των ερωτήσεων, αλλά και η επέκταση, η αξιολόγηση, η συμπλήρωση και η εμβάθυνση των απαντήσεων, έχουν ως αποτέλεσμα μια σφιχτοδεμένη και ενδιαφέρουσα δομή στις συνεντεύξεις και δίνουν την αίσθηση ενός χορού αλληλεπιδράσεων ανάμεσα στους συνομιλητές.
 
Ταυτόχρονα, τηρούνται από το δημοσιογράφο όλες οι ψυχολογικές προϋποθέσεις για τη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης, ώστε να καταθέτουν οι μεγάλοι μας δημιουργοί το βαθύτερο «είναι» τους. Με την οικειότητα και την άνεση του πολύπειρου από τη μια και με το σεβασμό και την περισυλλογή του υπεύθυνου από την άλλη, ο Γιώργος Λιάνης αναδεικνύεται ως αντάξιος συνομιλητής των διακεκριμένων προσωπικοτήτων με τις οποίες συνδιαλέγεται, ένας άνθρωπος του πνεύματος και το πνεύμα δημιουργεί τις δικές του συγγένειες, πολύ πιο ισχυρές κάποιες φορές από αυτές που μας προσδίδει το αίμα.
 
Οι παιδαγωγικές διαστάσεις του βιβλίου είναι σημαντικές. Αποσπάσματα των συνεντεύξεων θα μπορούσαν να αποτελέσουν κείμενα διδασκαλίας στο Γυμνάσιο και το Λύκειο εξαιτίας του σημαντικού διδακτικού τους περιεχομένου και της γλωσσικής μορφής του κειμένου. Άλλωστε, η ανάγνωση και μόνο του βιβλίου δημιουργεί τη διάθεση για εμβάθυνση στο έργο των μεγάλων μας λογοτεχνών και καλλιτεχνών.
 
Η πολιτιστική αξία του βιβλίου συνίσταται στο γεγονός ότι με το περιεχόμενό του συμπληρώνει τα  σπουδαία έργα των μεγάλων δημιουργών της σύγχρονης Ελλάδας, προσκομίζοντας πρωτότυπα δεδομένα, που σκιαγραφούν το περικείμενο πολιτισμικό και κοινωνικό πλαίσιο της εποχής, καθώς και τα προσωπικά χαρακτηριστικά και τις πεποιθήσεις των σπουδαίων λογοτεχνών και καλλιτεχνών μας.
Με το βιβλίο του αυτό ο Γιώργος Λιάνης μας υπενθυμίζει ότι το λογοτεχνικό κείμενο δεν είναι απλά μια πηγή αυθόρμητης ανάβλυσης κάποιου νοήματος, αλλά θεωρείται ως ο τόπος μιας πολιτισμικά και κοινωνικά μεσολαβημένης εμπειρίας, για αυτό και είναι ένα προνομιακό μέσο για τη συνειδητοποίηση, τη διερεύνηση, την  κριτική κατανόηση και τη συγκρότηση της πολιτισμικής μας ταυτότητας
 
Αξιοσημείωτο είναι ότι αρχή και τέλος στο βιβλίο του Γιώργου Λιάνη είναι «η ντάμα σπαθί της ζωής του», «ο πιο δύσκολος άνθρωπος του κόσμου», όπως αγαπά να την αποκαλεί: η σύντροφος της ζωής του Κοραλία Καράντη. Με τη λιτή αλλά τόσο βαρύνουσα αναφορά του σε αυτήν ανοίγει και κλείνει ο κύκλος του βιβλίου του.
 
Ο λαός μας λέει «κατά το στρείδι και το μαργαριτάρι του». Κατά το συγγραφέα, λοιπόν και το βιβλίο του. Στις «ανταποκρίσεις από το βαθύτερο είναι» του Γ. Λιάνη αναδεικνύεται πάνω από τη δημοσιογραφική του ικανότητα και την πολιτική του δεινότητα η ποιητική στόφα του συγγραφέα, η δυνατότητά του να κρατάει σωστά το κάτοπτρο της καθαρής αντίληψης στη σχέση του με τους άλλους και να μετρά σωστά το διαφορετικό μήκος των πεπρωμένων του καθενός.
 
Ο Γιώργος Λιάνης γνωρίζει καλά να αφουγκράζεται το «κρυφό καρδιοχτύπι» των γεγονότων και φαίνεται ότι δεν επέτρεψε στο διανοητισμό της εποχής μας και στην έντονη πολιτική του δραστηριότητα να τον αφυδατώσουν από τη δροσιά των συναισθημάτων και την ποιητική διάθεση, φυλάγοντας καλά την εύτρωτη πλευρά του.
 
Διαθέτει μια μοναδική άνεση να φοράει φωτοστέφανο στο κεφάλι των ταπεινών και των μη καταξιωμένων και να γειώνει με τη δέουσα ευλάβεια τους γίγαντες του πνεύματος σε πρόσωπα απτά  «χωρίς να σημειώνεται η παραμικρή λαθροχειρία». Έχει ένα μοναδικό τρόπο να μπαινοβγαίνει στα γεγονότα, «χωρίς το ρούχο του να πιάνεται από τα κλαδιά που απλώνει γύρω μας η καθημερινότητα» και να ορθοτομεί πρόσωπα και καταστάσεις χωρίς να φθείρεται «από τη σκουριά των χειραψιών και των φιλοφρονήσεων»
 
Δημοσιογράφος και πολιτικός με διορατικό πνεύμα  και γυμνασμένες αισθήσεις, συνειδητοποιεί τη μεγαλοσύνη των πραγμάτων που συμβαίνουν δίπλα του και αποταμιεύει τα πλούσια αποθέματα της εμπειρίας του, χωρίς να ξεφεύγει από τον κοινωνικό προσανατολισμό και τις βαθιές κοινωνικές ευαισθησίες του.
 
Πάνω από όλα, όμως, ο Γιώργος Λιάνης είναι ένας γενναιόδωρος και μεγαλόκαρδος άνθρωπος, που η πυξίδα της καρδιάς του δείχνει πάντα τη μικρή μεγάλη πατρίδα του. Μέσα στις  πολλές προσωπικές, επαγγελματικές και πολιτικές επιτυχίες της ζωής του, αξιώθηκε να δει να γίνονται πραγματικότητα δύο σπουδαία του οράματα. Το ένα, που αφορά όλο τον Ελληνισμό, είναι η Ολυμπιάδα του 2004 και το δεύτερο, που τιμά την ιδιαίτερη πατρίδα του , τη Φλώρινα, είναι ο πολιτιστικός θεσμός των «Πρεσπείων». Και για τα δύο έχει εισπράξει την αγάπη και την εκτίμηση των συμπατριωτών του.
 
Τα βιβλίο «Ανταποκρίσεις από τη Λογοτεχνία», ως ώριμο πνευματικό τέκνο του δημιουργού, που  ζωντανεύει «ιδανικές φωνές κι αγαπημένες» και μας κάνει «να σηκωθούμε λίγο ψηλότερα», έχει ήδη «χειραφετηθεί» και έχει ξεκινήσει τη δική του αυθύπαρκτη και αυτόνομη  πορεία στο χώρο των γραμμάτων μας. Ας είναι μακρύ και περιπετειώδες το ταξίδι του!
 
Και στον Γιώργο Λιάνη, τον άξιο πολιτικό, τον πετυχημένο δημοσιογράφο, τον εκλεκτό συμπατριώτη, ένα θερμό εύγε που μπόρεσε να κλείσει τόσους ήλιους μες στο βιβλίο του και γέμισε με φως η γραφή του! Γιατί, όπως αναφέρει ο σπουδαίος μας Ο. Ελύτης «μόνο μια λάμψη ο άνθρωπος, κι αν είδες, είδες!»
   
τα χαϊδεμένα των αισθήσεων που φυλάγεις σε μια ζεστή γωνιά της καρδιάς σου, κάποια ερωτικά γράμματα
 
«πρόσω ηρέμα»
 
να περνάς «και οι άλλοι να ακολουθούν στο αυλάκι που το πέρασμά σου αφήνει» (Ο. Ελύτης)
…………………………………………………………………………
«Χαρά και μύρο της ζωής μου οι μνήμες των ωρών που ηύρα και κράτησα την ηδονή ως την ήθελα» (Κ. Καβάφης)
 
«να εισπράττουμε προκαταβολές Παραδείσου» (Ο. Ελύτης)
 
«στα επιτόπια ταξίδια είναι δυνατόν να παρουσιαστούν οι πιο απροσδόκητες και συγκλονιστικές περιπέτειες» (Ο. Ελύτης)
 
«νηί συν σμικρή μέγαν πόντον περήσας»
 
«Ψηλό βουνό, βαθιές χαράδρες»
 
«Μια ρυτίδα περισσότερη στο μέτωπο, μια ρυτίδα λιγότερη στην καρδιά»
 
Οι φευγαλέες αλήθειες της μιας και μόνης πραγματικότητας
 
Κέρνα μας σωφροσύνη (Ο. Ελύτης)
 
Η εξ ύδατος άδουσα ροή
 
Είναι πολύ σημαντικό να εντοπίζεις και να διακρίνεις, ανάμεσα από τους ανθρώπους που σε περιβάλλουν, ποιοι είναι εκείνοι που διαθέτουν το χάρισμα και τα προσόντα να διασφαλίσουν τη σφραγίδα της αθανασίας για το έργο τους.
 
«η μεγάλη τέχνη βρίσκεται οπουδήποτε ο άνθρωπος κατορθώνει να αναγνωρίζει τον εαυτό του και να τον εκφράζει με πληρότητα μες στο ελάχιστο» (Ο. Ελύτης)
 
Το φως στο λυχνάρι του από γνήσιο λάδι, θησαυρισμένο από τους ελαιώνες των παιδικών του χρόνων, που χρόνια καταστάλαζε
 
«μαγικό αλφάβητο βγαλμένο από τις ελληνικές αισθήσεις» (Ο. Ελύτης)
 
«ο μαγνητισμός που εξαπολύουν οι λέξεις, που κατορθώνουν να αποσπαστούν από τον άξονα της χρησιμοθηρικής τους υποτέλειας» (Ο. Ελύτης)
 
«…αέναα επαναλαμβανόμενη κέντα για χάρη της μικρής τύχης των ματιών μας…» (Ο. Ελύτης)
 
Κι εμείς εκατομμυριούχοι θραυσμάτων από εικόνες που γεννάει μέσα μας το ασήμαντο
 
Επειδή το εγχείρημα της  γλωσσολογικής ανάλυσης ενός κειμένου δεν είναι αξιολόγηση, αλλά αιτιολόγηση του πώς και γιατί το κείμενο αξιολογείται έτσι ή αλλιώς……
 
Η διακειμενικότητα, ως το σύνολο των συναφών κειμένων που ενεργοποιούνται στη μνήμη μας, όταν γράφουμε, ακούμε ή διαβάζουμε ένα κείμενο
 
Το να δίνεις την ευχέρεια στην ύλη να χάνει τόση από τη βαρύτητά της ώστε να επιχειρεί μαζί σου πτήσεις (Ο. Ελύτης)
 
Αποφλοιώνει τις καταστάσεις από τα ψιμύθια της ευημερίας και της μυθοποίησης με το
 
μια χούφτα σπόρους συγκίνησης, ευαισθησίας και ψυχικής ανάτασης.
 
σαν να κρατάνε πετονιές, που είναι ίδια τα νήματα της ζωής
«Πλοίο διαρκείας η χώρα μας» (Ο. Ελύτης) και πορευόμαστε μαζί της
 
Μέσα στον ετερογενή κόσμο των κοινωνικών εμπειριών, των πολυπολιτισμικών αξιών και πρακτικών, μέσα στον ανταγωνιστικό κόσμο των ετερόκλητων ιδεολογιών και κοσμοαντιλήψεων, των ποικιλόμορφων κοινωνικοπολιτικών ανισοτήτων και συγκρούσεων
 
Η ώρα της συγκομιδής και της απολαβής για εκείνον που δούλεψε σκληρά, με ήθος, συνέπεια και φλόγα
 
«Μ΄ αόρατα δάχτυλα μάς εγγίζει το νου ο έξω κόσμος» (Ο. Ελύτης)
 
«να κτυπά τα πλήκτρα και να παράγει ευφωνία» (Ο. Ελύτης)
 
«πρόσω ήρεμα»
«Μόνο μια λάμψη ο άνθρωπος, κι αν είδες, είδες.» (Ο. Ελύτης)
 
«τα χαϊδεμένα των αισθήσεων που τα φυλάγει ο καθένα μας σε μια ζεστή γωνιά της καρδιάς του, κι έχει το λόγο του.» (Ο. Ελύτης)
Τα «υπερεκχειλισμένα φρεάτια του νου» (Ο. Ελύτης), όπου τα κρυφίως εγγεγραμμένα
 
«το φωτάκι ανάβει στον Παράδεισο των κατανοούντων» (Ο. Ελύτης)
 
Μύστης των αισθήσεων, κορφολόγος επωφελών ιδιοτήτων, ορθοτόμος προσώπων και καταστάσεων, με πλούσιο ποιητικό οπλοστάσιο
 
«η ιδιωτική οδός του καθενός μας βγάζει σε ένα ΄παντού΄ που είναι των άλλων το ΄πουθενά΄» (Ο. Ελύτης)
«να κτυπά τα πλήκτρα και να παράγει ευφωνία» (Ο. Ελύτης)
 
με κρίση κοφτερή σαν τροχισμένο μαχαίρι που γνωρίζει καλά να αφαιρεί τα περιττά και τα ασήμαντα
 
«εικονοφόρος λόγος»
 
Εκφραστική επιτόνιση, αυξομοιώσεις του τόνου της φωνής και του ρυθμού της ομιλίας, εμφατικός χρωματισμός, αναβλύζουσα ροή που υποδηλώνει μια εξαιρετική ταχύτητα σκέψης

 

 
Βρίσκεστε εδώ: Αρχική Κείμενα Κοινωνικές Παρεμβάσεις Βιβλίο Λιάνη
Διαφήμιση

Στατιστικά

Μέλη : 2
Περιεχόμενο : 166
Σύνδεσμοι : 6
Εμφανίσεις Περιεχομένου : 474241