Όλγα Μούσιου-Μυλωνά

Προσωπική ιστοσελίδα

Facebook Twitter RSS Feed 
Άρθρο Ολοήμερα PDF Εκτύπωση E-mail
Συντάχθηκε απο τον/την Ολγα Μουσιου   
Παρασκευή, 20 Αύγουστος 2010 11:30
Όλγα Μούσιου-Μυλωνά
Σχολική Σύμβουλος Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης

 

 

ΤΑ ΟΛΟΗΜΕΡΑ ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΟ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2002-2003

Μια μελέτη περίπτωσης

 


1.Εισαγωγή – Το πλαίσιο της έρευνας
Το Ολοήμερο Δημοτικό Σχολείο, ως νέος εκπαιδευτικός θεσμός με σημαντικές κοινωνικές και παιδαγωγικές προεκτάσεις, από την εξαγγελία της εφαρμογής του (Ν. 2525/1997) ως σήμερα (2003) έχει διαγράψει μια διαρκώς αναμορφούμενη πορεία, χαρακτηριζόμενη από διαδοχικές αλλαγές και τροποποιήσεις των στόχων του και των δεδομένων της λειτουργίας του, αλλά και από μια σταθερή επέκταση του θεσμού σε όλες τις περιοχές της ελληνικής επικράτειας.
Επιχειρώντας μια σύντομη ιστορική αναδρομή στην καθιέρωση του σύγχρονου Ολοήμερου Δημοτικού Σχολείου συναντούμε στις αρχές της δεκαετίας του 1990 τα Κέντρα – τμήματα Δημιουργικής Απασχόλησης, τα οποία προέκυψαν από τις πιεστικές κοινωνικές ανάγκες για ασφαλή φύλαξη και προστασία των μαθητών του Δημοτικού Σχολείου ως το πέρας της εργασίας των γονέων τους.
Η ανάγκη αυτή εξανάγκαζε επί πολλά χρόνια τους εργαζόμενους γονείς, ιδίως στα μεγάλα αστικά κέντρα να καταφεύγουν στην ιδιωτική εκπαίδευση, με συνέπεια να προκύπτει για τη μέση ελληνική οικογένεια ένα επιπρόσθετο, δυσβάστακτο οικονομικό κόστος από τα δίδακτρα των ιδιωτικών σχολείων. Ως πρώτη λύση στην αναγκαιότητα της επιμήκυνσης του σχολικού ωραρίου επιλέχτηκε η ίδρυση των σχολείων «φύλαξης», των Κέντρων Δημιουργικής Απασχόλησης με την οικονομική υποστήριξη είτε της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είτε και των ίδιων των γονέων. Στα τμήματα αυτά οι μαθητές παρέμεναν μέχρι το πέρας της εργασίας των γονέων τους ασχολούμενοι με ποικίλες  δημιουργικές δραστηριότητες.
Το Υπουργείο Παιδείας επιδιώκοντας μια πιο συστηματική παρέμβαση με στόχο την αξιοποίηση του χρόνου παραμονής των παιδιών στο δημόσιο σχολείο προέβη στην ίδρυση Τμημάτων Διευρυμένου Ωραρίου σε σχολεία στα οποία υπήρχε ανάγκη παραμονής των μαθητών για περισσότερο χρόνο στο σχολικό χώρο. Στα τμήματα αυτά η διαμόρφωση του προγράμματος εργασίας ήταν στη δικαιοδοσία του δασκάλου, ενώ ταυτόχρονα άρχισαν να εμπλέκονται στο πρόγραμμα και οι καθηγητές ειδικοτήτων (φυσικής αγωγής, αγγλικών, πληροφορικής)
Η σαφής πρόθεση της ελληνικής πολιτείας να εισαγάγει το θεσμό του Ολοήμερου σχολείου στο εκπαιδευτικό σύστημα εκφράστηκε με νομοθετική ρύθμιση (Ν. 2525/1997), η οποία  επισημοποίησε την καθιέρωση του νέου θεσμού στα δημόσια ελληνικά Δημοτικά σχολεία και Νηπιαγωγεία. Ταυτόχρονα, προέβη στη συγκρότηση μιας Επιστημονικής Επιτροπής Πιλοτικών Ολοήμερων Σχολείων (αρ. πρωτ. Φ. 13.1/962/Γ1/1281/5-11-1997) αποτελούμενη από ειδικούς επιστήμονες, παιδαγωγούς και εκπαιδευτικούς.
Καρπός των εργασιών και των προτάσεων της επιτροπής αυτής αλλά και του έντονου ενδιαφέροντος της πολιτείας ήταν η δημιουργία ενός πολύ φιλόδοξου προγράμματος για το «Ολοήμερο Δημοτικό σχολείο – Σχολείο Διευρυμένου Ωραρίου», το οποίο παρουσιάστηκε σε Σεμινάριο Σχολικών Συμβούλων στις 9 – 12 Νοεμβρίου 1998 στην Αθήνα (Εγκύκλιος ΥΠΕΠΘ, αρ. πρωτ : Φ. 13.1/329/Γ1/317), και στη συνέχεια η ίδρυση 28 Πιλοτικών Ολοήμερων Δημοτικών σχολείων (1999) σε όλη την επικράτεια, τα οποία στελεχώθηκαν, εξοπλίστηκαν και λειτουργούν μέχρι και σήμερα με έναν τρόπο υποδειγματικό.
Δυστυχώς, το υψηλό κόστος των Πιλοτικών Ολοήμερων δεν επέτρεψε την επέκταση του θεσμού σύμφωνα με τις ιδανικές συνθήκες και προϋποθέσεις με τις οποίες οραματίστηκαν την καθιέρωσή του οι εμπνευστές του νέου θεσμού (βλ. Ι. Πυργιωτάκης, 2002α). Η επόμενη φάση της πορείας του Ολοήμερου χαρακτηρίζεται από αναγκαστικές εκπτώσεις στους υψηλούς στόχους, κυρίως αναφορικά με τις κτηριολογικές προϋποθέσεις, τις οικονομικές επιδοτήσεις και το ευέλικτο πρόγραμμα λειτουργίας του Ολοήμερου. Ακολουθεί μια περίοδος (2000 – 2002) σύγχυσης για τους εκπαιδευτικούς σχετικά με τη λειτουργία των σχολείων αυτών, την οποία προκαλεί ο καταιγισμός αλληλοαναιρούμενων ή συμπληρωματικών εγκυκλίων που εκδίδει το Υπουργείο Παιδείας επιδιώκοντας διαρκείς τροποποιήσεις μέχρι να αποκρυσταλλώσει μια συγκεκριμένη άποψη και πρόθεση για  το πλαίσιο εργασίας των Ολοήμερων.
Τελικά, η κατάσταση αποσαφηνίζεται  και προσδιορίζεται επακριβώς με την έκδοση μιας Υπουργικής απόφασης (Φ.Ε.Κ. 1471/22-11-2002) η οποία  ορίζει το Πρόγραμμα Σπουδών και το ωρολόγιο πρόγραμμα του Ολοήμερου Δημοτικού Σχολείου. Σύμφωνα με την απόφαση αυτή οι βασικοί στόχοι του Ολοήμερου είναι:
α) η εμπέδωση των γνώσεων και των δεξιοτήτων που διδάσκονται οι μαθητές στο πρωινό πρόγραμμα στα μαθήματα της Γλώσσας και των Μαθηματικών και
β) ο εμπλουτισμός του πρωινού ωραρίου με επιπρόσθετα διδακτικά αντικείμενα, όπως Αγγλικά, Θεατρική Αγωγή, Χορός, Μουσική, Εικαστικά, Αθλητισμός και Πληροφορική.
Η εφαρμογή του προγράμματος και η κατανομή του χρόνου (διδακτικές ώρες και διαλείμματα) καθορίζονται με λεπτομερή ακρίβεια και το νέο Πρόγραμμα Σπουδών μπορεί να χαρακτηριστεί ως «κλειστό curriculum» (Γ. Βρεττός, Α. Καψάλης, 1990),  το οποίο περιορίζει την αρχική ευελιξία αυτονομία της λειτουργίας του Ολοήμερου.
Σύμφωνα με το πλαίσιο αυτό (Φ.Ε.Κ. 1471/22-11-2002 και εγκύκλιοι υπ’ αρ. Φ.50/57/26650/Γ1/17-3-2003 και Φ.50/58/26861/Γ1/17-3-2003) λειτούργησαν την απερχόμενη σχολική χρονιά 2002-2003 τα 28 Πιλοτικά Ολοήμερα και 2.399 Ολοήμερα Δημοτικά σχολεία με 3.881 ολοήμερα τμήματα σε όλη την Ελλάδα. Στο νομό Φλώρινας λειτούργησαν 7 Ολοήμερα Δημοτικά σχολεία σε δημοτικά διαμερίσματα με 17 τμήματα, στα οποία φοίτησαν 304 μαθητές, ποσοστό 13,2% του συνόλου του μαθητικού πληθυσμού του νομού (Πίνακας 1).
 
ΤΑ ΟΛΟΗΜΕΡΑ ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΦΛΩΡΙΝΑΣ
ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2002-2003
ΟΛΟΗΜΕΡΟ
ΤΜΗΜΑΤΑ
ΜΑΘΗΤΕΣ
ΠΟΣΟΣΤΟ
Αγ. Γερμανού
3
57
98%
Κέλλης
2
37
100%
Μελίτης
3
45
43%
Αρμενοχωρίου
3
51
60%
Αμμοχωρίου
2
26
37%
Αετού
3
47
43%
Φιλώτα
1
19
20%
ΣΥΝΟΛΟ
17
304
13,2%
ΠΙΝΑΚΑΣ 1
 
Στα σχολεία αυτά δίδαξαν 17 δάσκαλοι και 22 καθηγητές ειδικοτήτων (καθηγητές Φυσικής αγωγής, Αγγλικών, Πληροφορικής και Μουσικής). Δυστυχώς, ο αριθμός των καθηγητών της Αγγλικής γλώσσας τη φετινή σχολική χρονιά (2002-2003) δεν ήταν επαρκής, ώστε να καλύψει τις ανάγκες όλων των σχολείων, με αποτέλεσμα να δοθεί προτεραιότητα στην κάλυψη των απαιτούμενων διδακτικών ωρών της Αγγλικής γλώσσας της πρωινής ζώνης και να λειτουργήσουν τα Ολοήμερα χωρίς καθηγητές Αγγλικών.
Παρατηρώντας στον Πίνακα 1 τον αριθμό των μαθητών που φοιτούν στο Ολοήμερο Δημοτικό σχολείο διαπιστώνει κανείς ότι το ποσοστό συμμετοχής των παιδιών είναι ανάλογο με τη γεωγραφική απόσταση του σχολείου από τα αστικά κέντρα. Για παράδειγμα, τα Ολοήμερα Αγίου Γερμανού Πρεσπών και Κέλλης, τα πιο απομακρυσμένα σχολεία από τη Φλώρινα και το Αμύνταιο αντίστοιχα, παρουσιάζουν πολύ υψηλό ποσοστό συμμετοχής που αγγίζει το 100%, αναδεικνύοντας με τη συμμετοχή αυτή τη σημαντική κοινωνική και εκπαιδευτική λειτουργία που επιτελεί το Ολοήμερο στις παραμεθόριες περιοχές.
Στον αντίποδα, το Ολοήμερο Δημοτικό σχολείο Φιλώτα, που βρίσκεται κοντά σε δύο αστικά κέντρα (Πτολεμαΐδα και Αμύνταιο) και έχει σε μεγάλο ποσοστό κατοίκους με σχετικά υψηλό κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο, παρουσιάζει το χαμηλότερο ποσοστό (20%) συμμετοχής μαθητών και οι γονείς φαίνεται να εμπιστεύονται περισσότερο την ιδιωτική εκπαίδευση για τη συμπλήρωση της μόρφωσης των παιδιών τους.
Στα Ολοήμερα της Μελίτης και του Αετού σημειώθηκε ένα σημαντικό ποσοστό διαρροής εξαιτίας της απογοήτευσης των γονέων από την έλλειψη των Αγγλικών στο πρόγραμμα, με αποτέλεσμα να παρακολουθεί την απογευματινή ζώνη το 43% των μαθητών των σχολείων, ενώ αρχικά το ποσοστό συμμετοχής ήταν σχεδόν 80%. Αντίθετα στο Ολοήμερο Αρμενοχωρίου το οποίο προσφέρει σίτιση στους μαθητές, παρά τη μικρή απόσταση από τη Φλώρινα σημειώνεται ικανοποιητικό ποσοστό συμμετοχής των μαθητών (60%).
 
ΤΑ ΟΛΟΗΜΕΡΑ ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Ν. ΦΛΩΡΙΝΑΣ
ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2003-2004
ΟΛΟΗΜΕΡΟ
ΤΜΗΜΑΤΑ
ΜΑΘΗΤΕΣ
ΠΟΣΟΣΤΟ
2ο Φλώρινας
6
133
76%
5ο Φλώρινας
5
84
60%
Νεοχωρακίου
2
36
90%
Βεύης
2
47
100%
Ιτιάς
2
38
100%
Λεχόβου
2
40
98%
Βαρικού
2
29
100%
ΣΥΝΟΛΟ
21
407
 
ΣΥΝ.ΝΟΜΟΥ
38
711
25,5%
ΠΙΝΑΚΑΣ 2
 
Για την ερχόμενη σχολική χρονιά (2003-2004) εκτός από τα σχολεία του Πίνακα 1 πρόκειται να λειτουργήσουν 7 νέα Ολοήμερα Δημοτικά, με 21 τμήματα και 407 μαθητές (Πίνακας 2). Συνολικά δηλαδή, θα λειτουργήσουν στο νομό Φλώρινας 14 Ολοήμερα με 38 τμήματα και 711 μαθητές, ποσοστό 25,5% του συνολικού μαθητικού πληθυσμού του νομού. Το πολύ υψηλό ποσοστό των δηλώσεων για συμμετοχή των μαθητών στα νέα Ολοήμερα καταδεικνύει ότι οι γονείς διακατέχονται αρχικά από θετικές προσδοκίες και περιβάλλουν το νέο θεσμό με εμπιστοσύνη, γεγονός το οποίο θα πρέπει να αξιοποιηθεί κατάλληλα.
Όλα τα παραπάνω δεδομένα συνιστούν ένα ενδιαφέρον ερευνητικό, πλαίσιο του οποίου οι διάφορες παράμετροι θα πρέπει να διερευνηθούν και να εξεταστούν σε βάθος, ώστε να προκύψουν κάποιες προτάσεις για την περαιτέρω βελτίωση και προώθηση του θεσμού του Ολοήμερου Δημοτικού σχολείου.
 
2.Οι στόχοι και η μεθοδολογία της έρευνας
Η παρούσα έρευνα πραγματοποιήθηκε τους μήνες Απρίλιο και Μάιο του 2003 στα Ολοήμερα Σχολεία της Φλώρινας με στόχους:
  1. Να περιγράψει το εκπαιδευτικό τοπίο που διαμορφώθηκε από την εφαρμογή του νέου θεσμού. Συγκεκριμένα η έρευνα στοχεύει να καταγράψει τις θετικές συνέπειες από τη λειτουργία των Ολοήμερων Δημοτικών σχολείων στην περιοχή και να αναδείξει τα προβλήματα που ανακύπτουν από την εφαρμογή του νέου Προγράμματος Σπουδών για το Ολοήμερο (Φ.Ε.Κ. 1471 / 22-11-2002).
  2. Να παρουσιάσει μια απόπειρα ερμηνείας της υφιστάμενης κατάστασης προσεγγίζοντας το θέμα μέσα από τις απόψεις και τις εμπειρίες των διευθυντών, των δασκάλων του Ολοήμερου και των γονέων που τα παιδιά τους φοιτούν σε Ολοήμερα σχολεία.
  3. Να  καταλήξει στη διατύπωση ορισμένων συμπερασμάτων και προτάσεων για τη βελτίωση της λειτουργίας του Ολοήμερου Δημοτικού Σχολείου.
 
Για την επίτευξη των παραπάνω στόχων και τη διερεύνηση της υπάρχουσας κατάστασης στα 17 Ολοήμερα τμήματα του νομού Φλώρινας εφαρμόστηκε η μέθοδος της μελέτης περίπτωσης, με ερευνητικά εργαλεία την ημιδομημένη συνέντευξη και τη μη συμμετοχική παρατήρηση (Cohen, L., Manion, L.,2000:152-179).
Στην έρευνα συμμετείχαν 6 Διευθυντές των Ολοήμερων σχολείων, 14 από τους 17 δασκάλους που δίδαξαν τη χρονιά αυτή (2002-2003) στα Ολοήμερα, 14 γονείς μαθητών που φοιτούν σε Ολοήμερα και 4 γονείς οι οποίοι διέκοψαν τη φοίτηση των παιδιών τους από την απογευματινή ζώνη του Ολοήμερου. Οι προαναφερθέντες εκπαιδευτικοί και γονείς ανταποκρίθηκαν και συμμετείχαν σε ημιδομημένες συνεντεύξεις στη διάρκεια των οποίων εξέφρασαν τις απόψεις και τους προβληματισμούς τους. Οι συνεντεύξεις αυτές μαγνητοφωνήθηκαν και οι καταγεγραμμένες απαντήσεις ταξινομήθηκαν και ομαδοποιήθηκαν κατά θεματικές κατηγορίες.
Οι βασικοί άξονες της ημιδομημένης συνέντευξης αφορούσαν το νέο Πρόγραμμα σπουδών του Ολοήμερου, την κατανομή του χρόνου στο ωρολόγιο πρόγραμμα, το νέο ρόλο του δασκάλου, τη συνεργασία μεταξύ των εκπαιδευτικών, τη σχέση εκπαιδευτικών με τους γονείς, θέματα υποδομών, σίτισης και άλλα συναφή τα οποία προέκυψαν στη διάρκεια της συνέντευξης.
3.Τα αποτελέσματα της έρευνας και η ερμηνεία τους
Όπως προέκυψε από τα αποτελέσματα της έρευνας, τα Ολοήμερα του νομού Φλώρινας λειτούργησαν κατά το σχολικό έτος 2002-2003 σύμφωνα με το νέο Πρόγραμμα σπουδών (Φ.Ε.Κ. 1471/22-11-2002). Αναφορικά λοιπόν, με την εσωτερική λειτουργία  του Ολοήμερου οι δάσκαλοι και οι διευθυντές εξέφρασαν πολύ θετικές απόψεις για την καθιέρωση του νέου προγράμματος και δήλωσαν ότι το συγκεκριμένο πλαίσιο εργασίας διευκολύνει ιδιαίτερα το διδακτικό τους έργο και την όλη λειτουργία του σχολείου.
Η θετική αυτή στάση των εκπαιδευτικών της πράξης για το «κλειστό curriculum» του Ολοήμερου σχολείου έρχεται σε αντίθεση με τις απόψεις των θεωρητικών παιδαγωγών, οι οποίοι πρεσβεύουν των εφαρμογή ευέλικτων πλαισίων εργασίας και επιδιώκουν την αύξηση της αυτονομίας των εκπαιδευτικών. Η προσκόλληση των δασκάλων στα «κλειστά» προγράμματα που περιλαμβάνουν σαφείς στόχους, συγκεκριμένα περιεχόμενα και προκαθορισμένες δραστηριότητες υποδηλώνει την έλλειψη ετοιμότητάς τους να επωμιστούν ένα ρόλο για τον οποίο δεν είναι κατάλληλα προετοιμασμένοι και αισθάνονται μεγαλύτερη ασφάλεια ακολουθώντας ένα συγκεκριμένο πλάνο διδασκαλίας.
Θα μπορούσαμε, επομένως, να ισχυριστούμε ότι η εφαρμογή του συγκεκριμένου Προγράμματος σπουδών κατά την πρώτη φάση της καθιέρωσης του θεσμού του Ολοήμερου Δημοτικού Σχολείου αποτελεί μια ορθολογική επιλογή, μέχρις ότου οι εκπαιδευτικοί επιμορφωθούν κατάλληλα, ώστε να μπορούν να διαχειριστούν και να αξιοποιήσουν ένα ευέλικτο πρόγραμμα σπουδών με  σημαντικά περιθώρια αυτονομίας.
Αναφορικά με το νέο ρόλο του δασκάλου στο Ολοήμερο σχολείο, οι απόψεις των εκπαιδευτικών συγκλίνουν στην άποψη ότι στην απογευματινή ζώνη υπερτερεί η παιδαγωγική διάσταση του ρόλου του δασκάλου. Θεωρούν ότι το πλαίσιο εργασίας και οι στόχοι του Ολοήμερου απαιτούν να λειτουργεί ο δάσκαλος υποστηρικτικά και να παρεμβαίνει εξατομικευμένα σε κάθε περίπτωση που προκύπτει. Από την εμπειρία τους διαπίστωσαν ότι οι μαθητές είναι ιδιαίτερα οικείοι και «ανοιχτοί» απέναντί τους, γιατί δεν τους αντιμετωπίζουν ως αξιολογητές – βαθμολογητές της επίδοσής τους, αλλά ως συνεργάτες και συμμέτοχους στη μαθησιακή διαδικασία.
Επίσης, οι εκπαιδευτικοί που συμμετείχαν στην έρευνα ανέφεραν ότι το Ολοήμερο σχολείο αποτελεί προνομιακό χώρο για την εφαρμογή εταιρικών και ομαδοσυνεργατικών μορφών εργασίας, γιατί στην απογευματινή ζώνη δεν επικρατεί το ανταγωνιστικό κλίμα, η συνεργασία αναπτύσσεται ευκολότερα ανάμεσα στους μαθητές και δημιουργείται μέσα στην τάξη θετικό παιδαγωγικό κλίμα, με χαλαρή πειθαρχία και σχετική αυτονομία κίνησης των μαθητών στο χώρο.
Μέσα σε αυτό το ευχάριστο κλίμα του Ολοήμερου συμβαίνουν ενδιαφέρουσες διαδικασίες κοινωνικοποίησης των μαθητών. Η κατάργηση των ηλικιακών τάξεων και η συνύπαρξη μικρότερων και μεγαλύτερων παιδιών στον ίδιο χώρο, η κοινή ενασχόλησή τους με δημιουργικές δραστηριότητες, η παρουσίαση εκδηλώσεων, η κοινή μελέτη, η ομαδοσυνεργατική διδασκαλία και το κοινό γεύμα αποτελούν αφορμές για τη δημιουργία και την ανάπτυξη των διαπροσωπικών σχέσεων μεταξύ των παιδιών.
Η γενική εκτίμηση εκπαιδευτικών και διευθυντών είναι ότι το Ολοήμερο σχολείο έχει πολλές δυνατότητες να προσφέρει σημαντικό εκπαιδευτικό και κοινωνικό έργο, επισήμαναν όμως, αρκετά προβλήματα σχετικά με τη λειτουργία του.
Ως μεγαλύτερο πρόβλημα αναφέρθηκε από όλους η έλλειψη κατάλληλων υποδομών. Στα Ολοήμερα του νομού Φλώρινας αξιοποιήθηκαν με τον καλύτερο τρόπο όλες οι προϋπάρχουσες υποδομές (υπόγειοι χώροι, αποθήκες, κ.λ.π.). Όμως, οι συγκεκριμένες εναλλακτικές λύσεις δεν παύουν να αποτελούν ημίμετρα, γιατί απουσιάζουν οι χώροι ανάπαυσης, τα εργαστήρια, οι αίθουσες πολλαπλών χρήσεων και οι χώροι για βιβλιοθήκες. Σε κάποια από τα σχολεία (Αετού και Φιλώτα) επίκειται να γίνουν άμεσα σημαντικές παρεμβάσεις και να δημιουργηθούν πρότυπες κτηριολογικές υποδομές.
Δεύτερο σε σειρά προτεραιότητας αναδείχθηκε το οικονομικό πρόβλημα των Ολοήμερων σχολείων. Παρότι οι λειτουργικές δαπάνες τους διπλασιάζονται δε συμβαίνει και η ανάλογη αύξηση των τακτικών επιχορηγήσεων, με αποτέλεσμα να ανακύπτουν οικονομικά προβλήματα, ιδιαίτερα σε περιοχές, όπως η Φλώρινα, με δυσχερείς καιρικές συνθήκες και με τα παρατεταμένα χρονικά διαστήματα παγετού και χιονοπτώσεων που απαιτούν υψηλά έξοδα θέρμανσης. Οι διευθυντές υπογράμμισαν επίσης, ότι οι διαδικασίες εκταμίευσης και χρήσης των ειδικών ποσών για τις δαπάνες του Ολοήμερου είναι χρονοβόρες και γραφειοκρατικές.
Σε ό,τι αφορά τι σίτιση των μαθητών του Ολοήμερου θα πρέπει να αναφερθεί ότι 2 από τα 7 σχολεία προσφέρουν φρέσκο μαγειρεμένο φαγητό (Ολοήμερο Αγίου Γερμανού και Αρμενοχωρίου) σε συνεργασία με τον Εθνικό Οργανισμό Πρόνοιας (Ε.Ο.Π.) και σε άλλα 2 σχολεία (Ολοήμερο Μελίτης και Κέλλης) οι μαθητές ύστερα από σχετική άδεια του οικείου Σχολικού Συμβούλου και της Διεύθυνσης σιτίζονται στα σπίτια τους και επιστρέφουν αμέσως στο σχολείο, ενώ στα υπόλοιπα 3 σχολεία (Αετού, Φιλώτα και Αμμοχωρίου) οι μαθητές σιτίζονται στο σχολείο με φαγητό που προσκομίζουν από το σπίτι τους.
Αξίζει να σημειώσουμε ότι σε έρευνα που πραγματοποίησαν οι μαθητές του Ολοήμερου Δημοτικού σχολείου Μελίτης στα 3 προαναφερθέντα σχολεία διαπιστώθηκε ότι το 60% των παιδιών τρώει φαγητό ή σάντουιτς από το σπίτι, 35% τρέφονται με εντελώς ακατάλληλα προϊόντα (γαριδάκια, πατατάκια, κρουασάν), ενώ ένα μικρό ποσοστό περίπου 5% δε σιτίζεται καθόλου το μεσημέρι. Η ύπαρξη έστω και αυτού του ελάχιστου ποσοστού μαθητών, των οποίων η οικογένεια αδιαφορεί ή αδυνατεί να ανταποκριθεί στις βασικές ανάγκες διατροφής, ένδυσης, κ.λ.π. των παιδιών τους, εγείρει το αίτημα της παρέμβασης του σχολείου στην κατεύθυνση αυτή και αναδεικνύει την αναγκαιότητα συνεργασίας του σχολείου με την οικογένεια και άλλους κοινωνικούς φορείς (κοινωνικούς λειτουργούς κ.λ.π.).
Επίσης, σε σχέση με τη σίτιση και τη γενικότερη αλλαγή των εργασιακών τους σχέσεων οι εκπαιδευτικοί υπογράμμισαν την επιθυμία τους να ασκούν τα διδακτικά  και παιδαγωγικά τους καθήκοντα, για τα οποία έχουν σπουδάσει και έχουν προετοιμαστεί κατάλληλα και κατέθεσαν την αντίθεσή τους στο να επωμισθούν το ρόλο του τραπεζοκόμου και του παιδοφύλακα.
Οι επισημάνσεις που καταγράφηκαν σχετικά με τις ιδιαιτερότητες του διδακτικού και παιδαγωγικού έργου των δασκάλων επικεντρώνονται στα προβλήματα συνεργασίας των εκπαιδευτικών του πρωινού και του απογευματινού ωραρίου. Διαπιστώθηκε έλλειψη συνεργασίας και επικοινωνίας και μια διάθεση αλληλομετάθεσης των ευθυνών μεταξύ τους. Σημαντικοί προβληματισμοί κατατέθηκαν αναφορικά με τις πιθανές δυσμενείς παιδαγωγικές επιπτώσεις που μπορεί να έχει στους μαθητές η συνεχής εναλλαγή των εκπαιδευτικών ειδικοτήτων, οι οποίοι αρκετές φορές δε διαθέτουν παιδαγωγικές γνώσεις και ικανότητα διαχείρισης σχολικής τάξης.
Μεγάλο μέρος των συνεντεύξεων με τους δασκάλους της απογευματινής ζώνης των Ολοήμερων αφιερώθηκε στις «κατ’ οίκον εργασίες», οι οποίες «επιστρέφουν πλέον στο χώρο στον οποίο ανήκουν» (Γ. Βρεττός, 2001:78), δηλαδή στο σχολικό χώρο. Επισημάνθηκε ότι οι εργασίες που ανατίθενται στους μαθητές είναι συνήθως μηχανικές ασκήσεις απομνημόνευσης και επανάληψης, απαιτούν ατομική εκτέλεση, δεν παρουσιάζουν καμιά διαφοροποίηση ως προς τη δυσκολία τους και δεν προσφέρεται στους μαθητές η δυνατότητα επιλογής ασκήσεων ανάλογα με τα ενδιαφέροντά τους.
Αντίθετα, οι εργασίες εμπέδωσης είναι υποχρεωτικές, τυποποιημένες, αφορούν την πανομοιότυπη επεξεργασία θεμάτων και δεν ενεργοποιούν τα εσωτερικά κίνητρα μάθησης των μαθητών. Η ενασχόληση των παιδιών στη μεταμεσημβρινή ζώνη του Ολοήμερου με τις ασκήσεις αυτές καθίσταται μια διεκπεραιωτική διαδικασία που δεν τους προσφέρει τη χαρά και την ικανοποίηση της δημιουργικής εργασίας.
Τέλος, πολλές αναφορές των εκπαιδευτικών στη διάρκεια της έρευνας εστιάστηκαν στον ανελαστικό χρόνο προετοιμασίας για τη Γλώσσα και τα Μαθηματικά (35΄+ 35΄), στην κόπωση των μαθητών κατά της απογευματινές ώρες, στα προβλήματα εποπτείας του Ολοήμερου και στα γενικότερα προβλήματα που προκύπτουν από τη διάσταση μεταξύ θεωρίας και πράξης.
Σε ό,τι αφορά τους γονείς των μαθητών του Ολοήμερου, από τις συνεντεύξεις μαζί τους διαπιστώθηκε ότι αρχικά όλοι έχουν υψηλές προσδοκίες για άμεση βελτίωση της επίδοσης των παιδιών τους και δίνουν έμφαση στην προετοιμασία των μαθημάτων της επόμενης ημέρας. Στην περίπτωση που οι επιδόσεις των παιδιών τους δεν παρουσιάσουν θεαματική αλλαγή τον ενθουσιασμό τους διαδέχεται η απογοήτευση και κάποιοι από αυτούς διακόπτουν τη φοίτηση των παιδιών τους από το Ολοήμερο.
Επίσης, οι γονείς θεωρούν ως ιδιαίτερα σημαντική την εισαγωγή της Αγγλικής γλώσσας και της Πληροφορικής, δύο γνωστικών αντικειμένων που είναι πολύ χρήσιμα για τη μελλοντική επαγγελματική αποκατάσταση των παιδιών τους. Αντίθετα, αμφισβητούν έντονα και απαξιώνουν τη σημασία των δημιουργικών δραστηριοτήτων, οι οποίες είναι πολύ ουσιαστικές για την ψυχική ισορροπία, τη συναισθηματική ανάπτυξη και την καλλιέργεια όλων των δεξιοτήτων των μαθητών. Ως γενική διαπίστωση από τις σχετικές συζητήσεις προκύπτει ότι οι γονείς  διακατέχονται από στερεότυπες αντιλήψεις για τον παραδοσιακό, γνωσιοκεντρικό ρόλο του σχολείου.
Επιγραμματικά, θα πρέπει να σημειωθεί ότι στα πλαίσια της παρούσας έρευνας κάθε Ολοήμερο Δημοτικό σχολείο παρουσίασε το δικό του ξεχωριστό προφίλ, με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του. Η κάθε σχολική μονάδα ανέδειξε μια μοναδική ιδιαιτερότητα στη λειτουργία και τα χαρακτηριστικά της ως συνισταμένης της αλληλεπίδρασης του ανθρώπινου δυναμικού (εκπαιδευτικών, μαθητών, γονέων), αλλά και των αντικειμενικών δεδομένων της υποδομής και του εξοπλισμού της. 
4.Συμπεράσματα και προτάσεις για τη βελτίωση της λειτουργίας των Ολοήμερων Δημοτικών σχολείων
Τα  17 ολοήμερα τμήματα που αποτέλεσαν το αντικείμενο της έρευνας συνιστούν το 0,43% του συνόλου των 3.881 ολοήμερων τμημάτων που λειτούργησαν το σχολικό έτος 2002-2003 σε όλη την Ελλάδα και είναι προφανές ότι πρόκειται για πολύ περιορισμένο ερευνητικό δείγμα, το οποίο, όμως, θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ενδεικτικό για την υφιστάμενη κατάσταση σε όλα τα Ολοήμερα Δημοτικά σχολεία της χώρας.
Για το λόγο αυτό παρατίθενται στη συνέχεια ορισμένα συμπεράσματα από τη συγκεκριμένη μελέτη περίπτωσης και κάποιες προτάσεις για τη βελτίωση της λειτουργίας των Ολοήμερων Δημοτικών σχολείων. Οι προτάσεις αυτές είναι δυνατόν να ομαδοποιηθούν σε δύο κατηγορίες: α) αυτές που αφορούν τις άμεσες παρεμβάσεις που θα  πρέπει να εφαρμοστούν το συντομότερο και δεν απαιτούν ιδιαίτερο οικονομικό κόστος και β) εκείνες που θα πρέπει να αποτελέσουν μακροπρόθεσμους στόχους για τη διαρκή αναβάθμιση του θεσμού του Ολοήμερου σχολείου.
Σχετικά με τις πιο επείγουσες και αναγκαίες παρεμβάσεις θα πρέπει καταρχήν το ενδιαφέρον όλων των ιθυνόντων να εστιαστεί στον εκπαιδευτικό, ο οποίος αποτελεί τον πυρήνα κάθε μεταρρυθμιστικής προσπάθειας και εκπαιδευτικής καινοτομίας. Οι εκπαιδευτικοί που θα στελεχώσουν τα απογευματινά τμήματα του Ολοήμερου θα πρέπει να επιλεγούν από το σύλλογο διδασκόντων με ιδιαίτερη προσοχή και με συγκεκριμένα κριτήρια επιλογής. Στα κριτήρια αυτά θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται, εκτός των άλλων, η ικανότητά τους να διαμορφώσουν ευχάριστο και δημιουργικό παιδαγωγικό κλίμα μέσα στην τάξη, η δυνατότητά τους να αναπτύξουν το συνεργατικό πνεύμα των μαθητών στα πλαίσια της σχολικής εργασίας και η διάθεσή τους να ενσκήψουν στις ιδιαίτερες κλίσεις και δυσκολίες κάθε μαθητή και να τον υποστηρίξουν κατάλληλα ( Ι. Ε. Πυργιωτάκης, 2002β: 198-200).
Επίσης, οι δάσκαλοι του Ολοήμερου θα πρέπει να διαθέτουν οργανωτικές ικανότητες, ώστε να συντονίζουν τη λειτουργία των τμημάτων της απογευματινής ζώνης και να είναι σε θέση να εφαρμόζουν σύγχρονες διδακτικές προσεγγίσεις και συνεργατικές μορφές εργασίας  (Ι. Βρεττός, 2001 : 82-84, Α. Παπάς, 2002 : 186-187).
Στην επιλογή του κατάλληλου διδακτικού προσωπικού για το Ολοήμερο και στη συνολική λειτουργία του σχολείου καθοριστικής σημασίας είναι ο ρόλος του διευθυντή της σχολικής μονάδας. Ο διευθυντής οφείλει να υποστηρίζει τους νέους θεσμούς, τις καινοτομίες και τις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες και ως κεντρικό πρόσωπο διαχείρισης του σχολείου θα πρέπει να διασφαλίζει τις προϋποθέσεις για την απρόσκοπτη εφαρμογή τους.
Επιπρόσθετα, ο διευθυντής γνωρίζοντας τις ανάγκες της σχολικής μονάδας του οφείλει να συνεργαστεί με την Τοπική και Νομαρχιακή αυτοδιοίκηση, τους γονείς, τους εκπαιδευτικούς του σχολείου του και να δημιουργήσει τα πλαίσια για ανάπτυξη ενδοσχολικών και διασχολικών συνεργασιών ( Ι. Ε. Πυργιωτάκης, κ. ά. , 2002 : 195-196). Καλλιεργώντας και εδραιώνοντας το πνεύμα της συλλογικότητας μεταξύ των εκπαιδευτικών και τη δυνατότητα αυτοπροσδιορισμού του σχολείου θα  δημιουργήσει άριστες συνθήκες για τη συνεργασία μεταξύ των δασκάλων, την ανάπτυξη της συνυπευθυνότητας,  των κοινών εκπαιδευτικών οραμάτων και  την ανάληψη δημιουργικών πρωτοβουλιών ( Ι. Ε. Πυργιωτάκης, 2001 : 205-214, Π. Καβούρη, 1999).
Ο διευθυντής είναι το πρόσωπο που θα συγκαλέσει τακτικές συνεδριάσεις (σύμφωνα με την εγκύκλιο Φ. 50/58/26861/Γ1, παρ. 5) για τη συζήτηση των τρεχόντων προβλημάτων του Ολοήμερου, για την ανάπτυξη του εκπαιδευτικού σχεδιασμού, για την αξιολόγηση των δραστηριοτήτων που πραγματοποιούνται και για τον προσδιορισμό των επιμορφωτικών αναγκών του διδακτικού προσωπικού.
Ταυτόχρονα ουσιαστικότερες θα πρέπει να είναι οι παρεμβάσεις του Σχολικού Συμβούλου, ο οποίος οφείλει να λειτουργεί επικουρικά από τη φάση του σχεδιασμού και του προγραμματισμού, ως τη φάση της υλοποίησης και αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου που επιτελείται στο Ολοήμερο σχολείο. Είναι απαραίτητο, λοιπόν, να συμμετέχει και ο Σχολικός Σύμβουλος στις συνεδριάσεις των εκπαιδευτικών του σχολείου, όπου οφείλει να υποστηρίζει το πνεύμα της συλλογικότητας, να μεταφέρει τις εμπειρίες άλλων σχολείων και να ενεργοποιεί τον αναδρασιακό κύκλο της αμφίδρομης επικοινωνίας, ανατροφοδότησης και ενημέρωσης μεταξύ του διευθυντή, των εκπαιδευτικών, των γονέων, της διοίκησης και της τοπικής κοινωνίας.
Σημαντικό ρόλο πρόκειται να διαδραματίσει και ο νέος θεσμός του Επόπτη του Ολοήμερου σχολείου (Εγκύκλιος ΥΠ.Ε.Π.Θ., Ειδικής Υπηρεσίας Εφαρμογής Ε.Υ.Ε. Προγραμμάτων των Κ.Π.Σ. , αρ. πρωτ. 275/12-5-2003 ), ο οποίος θα λειτουργήσει ως εξωτερικός αξιολογητής όλων των δράσεων του Ολοήμερου προγράμματος. Ο Επόπτης θα παρακολουθεί την τήρηση του χρονοδιαγράμματος για την υλοποίηση των πράξεων, την ποιότητα των παραδοτέων επιμέρους δράσεων του έργου και την τήρηση όλων των συμβατικών υποχρεώσεων που έχει κάθε συμβαλλόμενος  με την Ειδική Υπηρεσία Εφαρμογής κοινοτικών προγραμμάτων. 
Πέραν, όμως των τυπικών και γραφειοκρατικών αυτών υποχρεώσεων ο Επόπτης θα αποκομίσει μια συνολική εικόνα μέσα από συγκριτικές εμπειρίες επισκεπτόμενος πολλά Ολοήμερα σχολεία και θα είναι σε θέση να διατυπώσει χρήσιμες προτάσεις. Για το λόγο αυτό δεν θα πρέπει να λειτουργήσει μόνο διεκπεραιωτικά, αλλά να του δοθεί η δυνατότητα να εκφράσει τις απόψεις και τις προτάσεις του για τη βελτίωση της λειτουργίας του Ολοήμερου.
Τέλος ο Διευθυντής Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης κάθε νομού με το κύρος και τις δυνατότητες του θεσμικού του ρόλου θα πρέπει να θέσει μέσα στις προτεραιότητές του τη μέριμνα για τη στελέχωση και την εύρυθμη λειτουργία των Ολοήμερων της περιοχής του, την αγαστή συνεργασία με την Τοπική αυτοδιοίκηση για την υποστήριξη του νέου θεσμού και την καλή επικοινωνία με τους εκπαιδευτικούς, τους γονείς και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.
Εκτός, όμως, από τις παρεμβάσεις και τη λειτουργία των προσώπων ουσιαστική παράμετρο για την επιτυχία του Ολοήμερου συνιστούν οι επιμορφωτικές διαδικασίες που αφορούν τους εκπαιδευτικούς. Αποτελεί πλέον κοινή αποδοχή ότι οι διαρκώς αναμορφούμενες συνθήκες στις σύγχρονες κοινωνίες απαιτούν από τον εκπαιδευτικό να εμπλουτίζει και να εκσυγχρονίζει διαρκώς τις γνώσεις και τις επαγγελματικές του δεξιότητες και να είναι σε θέση να προβαίνει σε επιλεκτικές κριτικές συνθέσεις των παρεχόμενων γνώσεων στη νέα γενιά.
Κατά συνέπεια, θα πρέπει να προσφέρονται στους εκπαιδευτικούς δυνατότητες και ευκαιρίες για συνεχή, ουσιαστική επιμόρφωση, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για εφαρμογή νέων θεσμών, όπως το Ολοήμερο. Η επιμόρφωση των δασκάλων του Ολοήμερου θα πρέπει να περιλαμβάνει :
α) ενημέρωση και άσκηση εφαρμογής σύγχρονων μεθόδων όπως η μέθοδος project ( K. Frey, 1986, Κ. Χρυσαφίδης, 1998, Δ. Χατζηδήμου Ε. Ταρατόρη, 2002: 115 -130, Ε. Ταρατόρη, 1996 : 49-55) και η διαθεματική προσέγγιση της γνώσης ( Χ. Θεοφιλίδης, 1997 , Η. Ματσαγγούρας, 2002 α , 2002 β : 19-36, Γ. Βρεττός, 2002, Χ. Κωνσταντίνου, 2002 : 37-51, Ι. Παναγάκος, 2002 : 72-79, ΥΠ.Ε.Π.Θ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, 2002)
β) Θεωρητική κατάρτιση και άσκηση εφαρμογής κοινωνικών μορφών εργασίας, όπως η ομαδοσυνεργατική διδασκαλία ( Η. Ματσαγγούρας, 2000, Ι. Βρεττός, 2002 : 108-112, Α. Παπάς, 2001 : 177-189, Ν. Χαραλάμπους, 1996, Δ. Χατζηδήμου, Ε. Ταρτόρη, 2002 : 131-140) και ευαισθητοποίηση σε θέματα διαπροσωπικής επικοινωνίας στα πλαίσια του Ολοήμερου σχολείου (Α. Παπάς, 2002 : 177-189) και
γ) Θέματα σχετικά με τον αναθεωρημένο παιδαγωγικό ρόλο του εκπαιδευτικού που διδάσκει στο Ολοήμερο σχολείο, ο οποίος προϋποθέτει ιδιαίτερες διδακτικές και κοινωνικο-παιδαγωγικές δεξιότητες, αλλά και δυνατότητες δράσης και λειτουργίας μέσα σε ένα διευρυμένο πλαίσιο αρμοδιοτήτων, με ανάληψη πρωτοβουλιών, παιδαγωγική ευθύνη και σχετική αυτονομία ( Ι.Ε. Πυργιωτάκης, κ.ά., 2002 : 191-203).
Σύμφωνα με τα παραπάνω, η ενδοσχολική επιμόρφωση αναδεικνύεται ως η καταλληλότερη επιμορφωτική διαδικασία, γιατί έχει ως αφετηρία της τις ιδιαιτερότητες της συγκεκριμένης σχολικής μονάδας και τις επιμορφωτικές ανάγκες των συγκεκριμένων εκπαιδευτικών, εμπλέκει τους εκπαιδευτικούς στο σχεδιασμό, τη διεξαγωγή και την αξιολόγηση της επιμόρφωσης και ενσωματώνει τις επιμορφωτικές δραστηριότητες στη σχολική λειτουργία  του σχολείου (Π. Ξωχέλλης, Ζ. Παπαναούμ, 2000, Π. Ξωχέλλης, 2002 : 171-176).
Παράλληλα με την επιδίωξη των άμεσων στόχων και παρεμβάσεων για τη βελτίωση της λειτουργίας του Ολοήμερου σχολείου θα πρέπει να υπηρετούνται και ορισμένοι μακροπρόθεσμοι στόχοι. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται : η ανασυγκρότηση και η ανανέωση των κτηριακών υποδομών σύμφωνα με τις σύγχρονες αντιλήψεις για την αρχιτεκτονική των σχολικών χώρων ( Δ. Γερμανός, 1993), η δημιουργία και ο εξοπλισμός εργαστηρίων Φυσικών Επιστημών, Πληροφορικής, Εικαστικών, Μουσικοκινητικής αγωγής, Θεατρικής αγωγής, Βιβλιοθηκών, κ.λ.π. ( Ι. Ε. Πυργιωτάκης, Ο. Αλπέντζου, 2002 ) και η σταδιακή εξέλιξη των σύγχρονων Ολοήμερων σχολείων στα πλαίσια των προδιαγραφών του Πιλοτικού Ολοήμερου σχολείου, με ευελιξία στο πρόγραμμα της λειτουργίας τους και με δυνατότητες αυτονομίας και αυτοπροσδιορισμού κάθε σχολικής μονάδας ( Ι. Ε. Πυργιωτάκης, : 2002α, Γ. Βρεττός, 2001).
Ένας φιλόδοξος εκπαιδευτικός θεσμός, όπως το Ολοήμερο, που σχεδιάστηκε για να υπηρετήσει υψηλούς παιδαγωγικούς και κοινωνικούς στόχους, απαιτεί διαρκείς βελτιωτικές παρεμβάσεις, οι οποίες θα προκύπτουν μέσα από συζητήσεις και προβληματισμούς όλων των εμπλεκόμενων κοινωνικών ομάδων, από μελέτες και έρευνες σε βάθος, έτσι ώστε η καθημερινή εκπαιδευτική πρακτική να «γονιμοποιείται» με τις σύγχρονες θεωρητικές αντιλήψεις, η παιδαγωγική θεωρία να εμπλουτίζεται από την πρακτική εφαρμογή και να τροφοδοτείται ένας εποικοδομητικός ανοιχτός διάλογος μεταξύ της εκπαιδευτικής κοινότητας, των επιστημόνων, των γονέων και της τοπικής κοινωνίας.

 

 

 

ΠΗΓΕΣ

 
Εγκύκλιος ΥΠ.Ε.Π.Θ., με αριθμ. Φ.50/57/26650/Γ1/, 17-3-2003, «Σκοπός και περιεχόμενο του ολοήμερου δημοτικού σχολείου».
 
Εγκύκλιος ΥΠ.Ε.Π.Θ., με αριθμ. Φ. 50/58/26861/Γ1/ 17-3-2003, «Ολοήμερο Δημοτικό Σχολείο : Προγραμματισμός λειτουργίας του για το νέο σχολικό έτος (χρονοδιάγραμμα ενεργειών έως και 15-9-03)
 
Εγκύκλιος ΥΠ.Ε.Π.Θ., Ειδικής Υπηρεσίας Εφαρμογής Προγραμμάτων των Κ.Π.Σ. , αρ. πρωτ. 275/12-5-2003, «Πρόσκληση για την πλήρωση θέσεων εποπτών – συνεργατών της Ε.Υ.Ε.  του ΥΠ.Ε.Π.Θ., στο πλαίσιο της πράξης «ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ του Ε.Π.Ε.Α.Ε.Κ. του Γ΄ Κ.Π.Σ.»
 
Φ.Ε.Κ. 1471 / 22-11-2003, Υπουργ. Απόφαση, αριθμ. Φ. 50/76/121153/Γ1, «Ορισμός Προγραμμάτων Σπουδών, ωραρίου λειτουργίας και ωρολογίου προγράμματος Ολοήμερου Δημοτικού Σχολείου», σελ. 19571 – 19593.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ


Βρεττός, Γ. (2001).Το Ολοήμερο Σχολείο ως πρόταση για εσωτερική εκπαιδευτική μεταρρύθμιση: Το πρόγραμμα διδασκαλίας και οι κατ’ οίκον εργασίες, Μακεδνόν, 8, 71-86
Βρεττός, Ι. (2002). Το Ολοήμερο Σχολείο : οι απαιτήσεις και οι υποσχέσεις του για την εκπαιδευτική μεταρρύθμσηι, στο Ι.Ε. Πυργιωτάκη (επιμ.), (2002α). Ολοήμερο Σχολείο – Λειτουργία και Προοπτικές, ΟΕΔΒ : Αθήνα, 95-114
 
Βρεττός, Γ., Καψάλης, Α. (1990). Αναλυτικά Προγράμματα,Θεωρία και τεχνογνωσία σχεδιασμού και αναμόρφωσης, Θεσσαλονίκη
 
Γερμανός, Δ. (1993). Χώρος και διαδικασίες αγωγής, Αθήνα : Gutenberg
 
Θεοφιλίδης, Χ. (1997). Διαθεματική Προσέγγιση της Διδασκαλίας, Αθήνα : Γρηγόρης
 
Καβούρη, Π. (1999). Οι αντιλήψεις των εκπαιδευτικών και διευθυντών- τριών στις διδακτικές και οργανωτικές καινοτομίες του σχολείου τους, Σύγχρονη Εκπαίδευση, 106 : 91-100
 
Cohen, L., Manion, L. (2000). Μεθοδολογία  Εκπαιδευτικής Έρευνας, Αθήνα: Μεταίχμιο
 
Ματσαγγούρας, Η. (2000). Ομαδοσυνεργατική διδασκαλία και μάθηση, Αθήνα : Γρηγόρης
 
Ματσαγγούρας, Η. (2002). Διεπιστημονικότητα, διαθεματικότητα και ενιαιοποίηση στα νέα Προγράμματα Σπουδών : Τρόποι οργάνωσης της σχολικής γνώσης, Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεμάτων, 7 : 19-36
 
Ξωχέλλης, Π. (2002). Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και Ολοήμερο Σχολείο, στο Ι. Ε. Πυργιωτάκη, (επιμ.), (2002α).Ολοήμερο Σχολείο – Λειτουργία και Προοπτικές, ΟΕΔΒ: Αθήνα, 171-176
 
Ξωχέλλης, Π. Παπαναούμ, Ζ. (2000). Ενδοσχολική επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, εμπειρίες 1997-2000, Θεσσαλονίκη
 
Παναγάκος, Ι. (2002). Η σπουδαιότητα της διαθεματικής προσέγγισης της γνώσης και η προοπτική της στο Δημοτικό Σχολείο, Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεμάτων, 7 , 80-100
 
Παπάς, Α. (2002). Ολοήμερο σχολείο και διαπροσωπική επικοινωνία, στο Ι. Ε. Πυργιωτάκη, (επιμ.), (2002α). Ολοήμερο Σχολείο – Λειτουργία και Προοπτικές,  ΟΕΔΒ : Αθήνα,  177-190
 
Πυργιωτάκης, Ι. Ε. (επιμ.), (2002α). Ολοήμερο Σχολείο – Λειτουργία και Προοπτικές, ΟΕΔΒ : Αθήνα
 
Πυργιωτάκης, Ι. Ε., (2002β). Νέοι ρόλοι στο Ολοήμερο Σχολείο : Ο ρόλος του διευθυντή, στο Ι. Ε. Πυργιωτάκη, (επιμ.), (2002α). Ολοήμερο Σχολείο – Λειτουργία και Προοπτικές, ΟΕΔΒ : Αθήνα,  205-215
 
Πυργιωτάκης, Ι. Ε., Αλπέντζου, Ο. (2002). Ο σχολικός χώρος και η παιδαγωγική του διάσταση, στο Ι. Ε. Πυργιωτάκη, (επιμ.), (2002α). Ολοήμερο Σχολείο – Λειτουργία και Προοπτικές, ΟΕΔΒ : Αθήνα,  233-243
 
Πυργιωτάκης, Ι. Ε., Χανιωτάκης, Ν., Θωίδης, Ι. (2002). Ολοήμερο Σχολείο : νέες αποκτήσεις για το ρόλο του εκπαιδευτικού, στο Ι. Ε. Πυργιωτάκη, (επιμ.), (2002α). Ολοήμερο Σχολείο – Λειτουργία και Προοπτικές, ΟΕΔΒ : Αθήνα,  191-204
 
ΥΠ.Ε.Π.Θ., Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, (2002). Επιθεώρηση εκπαιδευτικών θεμάτων, Ειδικό Αφιέρωμα στη Διαθεματικότητα, 7, Αθήνα
 
Frey, K. (1986). Η μέθοδος project. Μια μορφή συλλογικής εργασίας στο σχολείο ως θεωρία και πράξη, μτφρ. Κλ. Μάλλιου, Θεσσαλονίκη : Κυριακίδης
 
Χατζηδήμου, Δ., Ταρατόρη, Ε. (2002 α). Η μέθοδος project στο σχολείο, στο Ι. Ε. Πυργιωτάκη, (επιμ.), (2002α). Ολοήμερο Σχολείο – Λειτουργία και Προοπτικές, ΟΕΔΒ: Αθήνα, 115-132
 
Χατζηδήμου, Δ., Ταρατόρη, Ε. (2002 β). Η ομαδική διδασκαλία στη διδακτική πράξη, στο Ι. Ε. Πυργιωτάκη, (επιμ.), (2002α). Ολοήμερο Σχολείο – Λειτουργία και Προοπτικές, ΟΕΔΒ : Αθήνα, 131-140
 
Χρυσαφίδης, Κ. (1998). Βιωματική – Επικοινωνιακή Διδασκαλία. Η εισαγωγή της μεθόδου project στο σχολείο, Αθήνα : Gutenberg
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
Όλγα Μούσιου-Μυλωνά
Σχολική Σύμβουλος 1ης Εκπαιδευτικής Περιφέρειας
Δ/νσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Φλώρινας

 

 

Φλώρινα,    2 Δεκεμβρίου  2003

 

 

 

 

Η Διδασκαλία της Πληροφορικής

στο Ολοήμερο Σχολείο

Περίληψη εισήγησης

 

 

   
Ο σκοπός της εισαγωγής της Πληροφορικής στο Δημοτικό Σχολείο είναι να εξοικειωθούν οι μαθητές και οι μαθήτριες με τις βασικές λειτουργίες του υπολογιστή και να έλθουν σε μια πρώτη επαφή με διάφορες χρήσεις του ως εποπτικού μέσου διδασκαλίας, ως γνωστικού – διερευνητικού εργαλείου και ως εργαλείου επικοινωνίας και αναζήτησης πληροφοριών στο πλαίσιο των καθημερινών σχολικών τους δραστηριοτήτων με τη χρήση κατάλληλου λογισμικού και ιδιαίτερα ανοιχτού λογισμικού διερευνητικής μάθησης. Σκοπός είναι ο μαθητής να μαθαίνει με τη χρήση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας (ΤΠΕ).
 
Στις τρεις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού Σχολείου, εκτός από τη διάχυση της Πληροφορικής στα άλλα γνωστικά αντικείμενα, οι μαθητές στο πλαίσιο της «Ευέλικτης Ζώνης» μπορούν να ασκηθούν στο λογισμικό γενικής χρήσης (ζωγραφική, επεξεργασία κειμένου, βάσεις δεδομένων, λογιστικό φύλλο, γραφικά), στις εφαρμογές πολυμέσων, στην ηλεκτρονική αλληλογραφία και αναζήτηση πληροφοριών από τον παγκόσμιο ιστό (www) και να  αξιοποιήσουν κατάλληλα εργαλεία για την καλλιέργεια και ανάπτυξη της σκέψης τους.
 
Με την εισαγωγή της Πληροφορικής στο Δημοτικό επιδιώκονται οι παρακάτω επιμέρους ειδικοί σκοποί:
 
  • Ø Να προσεγγίσουν οι μαθητές βασικές έννοιες της Πληροφορικής και να οικειώνονται βαθμιαία το λεξιλόγιο και τις ορολογίες της επιστήμης.
 
  • Ø Να γνωρίσουν την κεντρική μονάδα και τις βασικές περιφερειακές συσκευές (πληκτρολόγιο, οθόνη, ποντίκι, εκτυπωτής) του υπολογιστή, να μπορέσουν να εξηγήσουν με απλά λόγια τη χρησιμότητά τους, να τις θέτουν σε λειτουργία και να τις χρησιμοποιούν με ασφάλεια.
 
  • Ø Να εργαστούν με σχετική αυτονομία σε ένα γραφικό περιβάλλον εργασίας και να χρησιμοποιούν λογισμικό γενικής χρήσης και να εκφράσουν τις ιδέες τους με πολλούς τρόπους και μέσα.
 
  • Ø Να αντιληφθούν τον υπολογιστή, τις περιφερειακές συσκευές και το χρησιμοποιούμενο λογισμικό ως ενιαίο σύστημα.
 
  • Ø Να επικοινωνήσουν και να αναζητήσουν πληροφορίες χρησιμοποιώντας το Διαδίκτυο (με τη βοήθεια ή μη του δασκάλου)
 
  • Ø Να χρησιμοποιούν εφαρμογές πολυμέσων εκπαιδευτικού περιεχομένου μια να κατανοήσουν τις έννοιες της πλοήγησης και της αλληλεπίδρασης.
 
  • Ø Να συνεργαστούν για την εκτέλεση συγκεκριμένης εργασίας, να αναγνωρίσουν τη συμβολή της ομαδικής εργασίας στην παραγωγή έργου και να αναδειχθεί η δυναμική του διαλόγου.
 
  • Ø Να αξιοποιήσουν τα εργαλεία Πληροφορικής για να παρουσιάσουν τις παρατηρήσεις, τις σκέψεις τους και τα συμπεράσματά τους με τρόπο που οι ίδιοι επιλέγουν (σχέδια, πίνακες, λόγο, κείμενο, κτλ).
 
  • Ø Να ευαισθητοποιηθούν σε θέματα προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων, ασφάλειας των πληροφοριών, συμπεριφοράς στο Διαδίκτυο, ασφάλειας και αποφυγής κινδύνων στο «εργασιακό» τους περιβάλλον κτλ.
 
  • Ø Να αναπτύξουν κριτική στάση σχετικά με τη χρήση των υπολογιστών για την αντιμετώπιση προβλημάτων, να αναφέρουν εφαρμογές της Πληροφορικής στο σύγχρονο κόσμο και, τέλος, να ευαισθητοποιηθούν και να προβληματιστούν για τις επιπτώσεις από την εφαρμογή των ΤΠΕ στο περιβάλλον, στον εργασιακό χώρο, στη γλώσσα, στις αξίες και τον πολιτισμό.

 

 

 
Βρίσκεστε εδώ: Αρχική Κείμενα Παιδαγωγικά Κείμενα - Άρθρα Άρθρο Ολοήμερα
Διαφήμιση

Στατιστικά

Μέλη : 2
Περιεχόμενο : 166
Σύνδεσμοι : 6
Εμφανίσεις Περιεχομένου : 478105